Zonevreemde bossen in Vlaanderen

Ga direct naar het overzicht van de zonevreemde bossen per provincie...

Zonevreemde bossen: situering

Ruimtelijke ordening? Ruimtelijke wanorde!

Als een gebouw ligt in een zone waar het niet thuishoort, bvb. een woning in landbouwgebied, wordt het "zonevreemd" genoemd.
Dezelfde redenering kan gevolgd worden voor "zonevreemde" bossen”: zonevreemde bossen zijn bossen die gelegen zijn buiten de groene bestemmingen op de gewestplannen, de ruimtelijke uitvoeringsplannen of de plannen van aanleg.
In totaal gaat het om 45.926 ha bos (31% van het totale Vlaamse bosareaal).

Ruimtelijke plannen regelen voor elke lap grond in Vlaanderen wat erop mag gebeuren en wat niet.
Lange tijd vormde de wet ‘houdende organisatie van de ruimtelijke ordening en de stedenbouw’ van 29 maart 1962 de basis van de regelgeving m.b.t. de ruimtelijke ordening (RO) en stedenbouw. De Vlaamse Overheid maakte het gewestplan op dat de bestaande toestand van een bepaald gebied weergaf: zo werd het ganse Vlaamse gewest ingekleurd volgens de bestemming in woongebieden, industriegebieden, bufferzones, agrarisch gebied, natuurreservaat, bosgebied,... De overheid kan de ruimtelijke plannen bijsturen: dit gebeurde tot 2002 via actualisaties van het gewestplan, nu worden er RUPs opgemaakt. het omvattend Met het decreet houdende organisatie van de ruimtelijke ordening (18 mei 1999) dat de stedenbouwwet verving, deden de ‘ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP)’ hun intrede. RUPs worden voor alle delen van het grondgebied opgemaakt en zullen de vroegere gewestplannen en de algemene en bijzondere plannen van aanleg uit de stedenbouwwet van 1962 vervangen.
Op 1 september 2009 deed de Vlaamse codex ruimtelijke ordening haar intrede. De opdeling van het ganse grondgebied per bestemming blijft echter onverminderd van kracht.

Waarom zijn zonevreemde bossen bedreigd?

Hoewel het Bosdecreet een ontbossingsstop invoerde in Vlaanderen (art. 90bis), kan men toch in een aantal welbepaalde gevallen een stedenbouwkundige vergunning tot ontbossing bekomen:

• ontbossing met het oog op werken van algemeen belang;
• ontbossing in woongebied of industriegebied (in de ruime zin of gelijk te stellen zones);
• ontbossing in uitvoerbare delen van een niet-vervallen verkaveling.

In bovenstaande 4 gevallen kan een bos gerooid worden mits een stedenbouwkundige vergunning.
Een stedenbouwkundige vergunning kan niet worden verleend zonder boscompensatie. Dit kan in natura, financieel door het storten van een bijdrage in het boscompensatiefonds of door een combinatie van beiden.
Daarnaast kan men toch ontbossen als men van de minister een ontheffing van het ontbossingsverbod krijgt.
De praktijk leert dat ontheffingen gemakkelijk verleend worden in alle harde bestemmingen (bvb. ontginningsgebieden en gebieden voor gemeenschapsvoorzieningen). Maar ook in agrarische gebieden worden ontheffingen verleend.
Tussen 1999 en mei 2009 werden 897 ontheffingen aangevraagd waarvan er 771 werden verleend, goed voor 870 ha ontbossing!

Het komt er dus in de praktijk op neer dat alle bossen in industrie- en woongebied, gebieden voor gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen, dienstverleningsgebieden, ontginningsgebieden, bufferzones en militaire gebieden en agrarische gebieden in feite eenvoudig ontbost kunnen worden en bijgevolg sterk bedreigd zijn!

IN TOTAAL GAAT HET OM 45.926 ha BOS OFWEL 31% VAN HET TOTALE VLAAMSE BOSAREAAL!!

De bedreiging van ontbossing is echter het grootst in woon- en industriegebieden waarin zich 8.174 ha (zonevreemd) bos bevindt. In deze zones kan een stedenbouwkundige vergunning tot ontbossing worden bekomen zonder ontheffing te moeten aanvragen aan de minister.

Dat deze bedreiging reëel is, blijkt uit het feit dat er de voorbije jaren jaarlijks ongeveer 226 ha bos verloren ging met stedenbouwkundige vergunning. In totaal werden in Vlaanderen tussen 2001 en begin 2009 voor 1.809,71 ha een ontbossingsvergunning verleend in 7.645 dossiers. Amper in 278 dossiers werd een ontbossingsvergunning geweigerd.
Bijkomende noot: het gaat hier om bij het bosbeleid gekende ontbossingen: illegale ontbossingen en administratieve vertragingen zorgen ervoor dat de ontbossingen nog een pak hoger liggen!

Overzicht zonevreemde bossen per provincie.

• Zonevreemde bossen in de provincie West-Vlaanderen
• Zonevreemde bossen in de provincie Oost-Vlaanderen
• Zonevreemde bossen in de provincie Antwerpen
• Zonevreemde bossen in de provincie Vlaams-Brabant
• Zonevreemde bossen in de provincie Limburg

VBV reddingsplan voor zonevreemde bossen

VBV is zeer begaan met de zonevreemde bossen en hamert reeds jaar en dag op de schrijnende ontbossingen die er dagelijks in plaatsvinden.

Tijdens de officiele opening van de Week van het Bos op 11 oktober 2009 overhandigden wij minister Joke Schauvliege ons reddingsplan Zonevreemde bossen . Het reddingsplan omvat een aantal haalbare oplossingen voor de 31% zonevreemde bossen in Vlaanderen.

De discussie rond zonevreemde bossen laait momenteel hoog op, volledig terecht want het is eigenlijk al vijf over twaalf voor onze zonevreemde bossen!
Lees de verslagen van de discussies die na de overhandiging van de bosbarometer (Vlaanderen is opnieuw een netto ontbosser)en het reddingsplan zonevreemde bossen op gang kwamen in de commissies Leefmilieu.
Minister Schauvliege liet zelf weten dat ze het hoog tijd vind om aan deze problematiek iets te doen. Dit zei ze in een persbericht.
VBV juicht VBV dit ten zeerste toe en hoopt dat er gauw een oplossing voor onze o zo waardevolle zonevreemde bossen uit de bos komt!